Draagkracht en Draaglast - Sociaal Atelier II

Zoektocht naar veerkrachtige buurten
In onze collectieve maatschappelijke opgaven als vergrijzing, sociale cohesie en demuralisering van zorg vragen we veel van de redzaamheid van onze wijken en buurten. Ivan bepleitte allereerst de beweging van denken in termen van zelfredzaamheid naar samenredzaamheid als collectieve vorm van veerkracht in gemeenschappen. Een veerkrachtige buurt ontstaat daar wanneer bewoners elkaar kunnen dragen en ondersteunen in hun behoeften, naar elkaar omkijken en waar iedereen zich welkom en op z’n plek voelt. Het is daarom belangrijk dat we de dragers (bewoners en netwerken die stabiliteit brengen) in buurten en wijken in kaart brengen en ook begrijpen wat de  kwetsbaarheden van groepen en hun specifieke behoeften zijn. Daarnaast hebben we bewust te zoeken naar balans in wijken en spreiding in de stad en moeten we ook zeker de verschillende schaalniveaus niet vergeten: we kunnen ontmoeting en sociale cohesie stimuleren op complex-, straat- en buurtniveau. Overstijgend hebben we te werken aan praktische handreikingen die veerkracht zichtbaar en meetbaar maken, aangezien er geen vaste formule of receptuur bestaat voor de balans tussen draagkracht en draaglast.Geladen door de inleiding van Ivan gaan de deelnemers in groepen zelf op zoek naar de veerkracht van de Oosterparkwijk en potentiële kansen in de nieuwe buurt Stadshavens. 

Een alternatieve woonvorm is meer dan een fysieke oplossing
Ifigenia & Bart namen ons mee in hun onderzoekslijn ‘Eerst een thuis | Integrale aanpak van dak- en thuisloosheid door passende huisvesting’. Met een aantal gemengde woonconcepten illustreerden ze hoe veerkracht op complex-niveau vorm kan krijgen, en hoe ontwerp vanuit de behoefte van dragende en vragende eindgebruikers nieuwe kwetsbaarheid kan voorkomen. In groepjes bespraken we wat een goede landingsplek zou zijn voor het woonconcept Dubbele Hofjes om zo te komen tot geschikte kenmerken van de woonomgeving in de buurt. De kernboodschap: een alternatieve woonvorm is meer dan een fysieke oplossing. Het vraagt om verbinding van sociale en fysieke behoefte, ontwerp vanuit de eindgebruiker en om het creëren van een omgeving die zowel bewoners als buurt ondersteunt. 

Voor iedereen een plek in de buurt?
Met hun ervaringen in het project Skaeve Huse maakten André & Jurjen zichtbaar hoe complex het is om woonconcepten voor specifieke (zware) doelgroepen in te passen in een bestaande woonomgeving. Bij dit soort alternatieve woonvormen is zorgvuldige communicatie en participatie essentieel. Daarbij is het altijd balanceren tussen draagkracht van de buurt en woonrecht van kwetsbare woningzoekenden. In groepen bespraken we wat onze aanvliegroute zou zijn bij de hypothetische opdracht voor inpassing van een tweede Skeave Huse. Van belang is om contact te organiseren tussen omwonenden en de doelgroep. Want onbekend maakt onbemind. Ervaringsdeskundigen (zowel aan de kant van doelgroep als bewoners) zouden daar een rol in kunnen spelen. Langdurige samenwerking tussen partners is een vereiste en ook zou je als gemeente het principe van gelijke verdeling van draaglast moeten verankeren in bijvoorbeeld een strategisch spreidingsmasterplan. “Best ingewikkeld, maar zonder meerjarig overkoepelend beleid, blijven we op casusniveau acteren”. Inpassen in nieuwe gebieden, op voorhand, is raadzaam en ook breder hebben we iets te doen: werken aan maatschappelijk draagvlak voor draaglast in communicatie en media met documentaires, expo’s, etc. 

Opbrengsten Mentimeter 
Het vraagstuk Draagkracht en Draaglast bracht het gesprek in het tweede atelier goed op gang en er leeft een sterke behoefte om dit verder te verdiepen. Omdat dit soort vraagstukken alleen integraal kunnen worden opgepakt, hebben we te streven naar meer structurele samenwerking tussen DMO en DSO. Concrete suggesties hiervoor zijn om: tijdig gezamenlijk op te trekken en verantwoordelijkheden te delen, te werken met duo-projectleiders om domeinen te verbinden, toegang te organiseren tot veerkrachtkaarten en data & meer ontmoeting en uitwisseling te organiseren tussen professionals. 
Als individuele professionals vraagt dit van ons om het bewustzijn dat de reikwijdte van dit soort opgaven verder gaat dan het eigen functieprofiel, dat we zelf ook actief verbinding zoeken, dat we elkaar blijven ontmoeten en opzoeken en dat we blijven leren van praktijk en data.